Ketenaansprakelijkheid verstrengd met extra zorgvuldigheidsplicht

1. Wat gold tot eind 2025 en wat geldt er nu?

Tot en met 31/12/2025

Als opdrachtgever/hoofdaannemer/intermediaire aannemer kon u uw aansprakelijkheid doorgaans beperken met een schriftelijke verklaring van uw rechtstreekse (onder)aannemer dat hij geen illegaal verblijvende derdelanders tewerkstelt (werknemers of zelfstandigen).

Sinds 01/01/2026

• De schriftelijke verklaring blijft een basisvereiste. Bijkomend geldt in risicosectoren een zorgvuldigheidsplicht: u moet vooraf documenten laten bezorgen door uw rechtstreekse (onder)aannemer en een elementaire geldigheidscontrole uitvoeren (controle op duidelijke vervalsingen/ongeldigheid).
• De professionele opdrachtgever is uitdrukkelijk mee in beeld gebracht (gelijkgeschakeld met (intermediaire) aannemers) in dit kader.

2. Toepassingsgebied: voor wie geldt dit?

• Territoriaal: alle Belgische of buitenlandse ondernemingen die (on)rechtstreeks betrokken zijn bij activiteiten in het Vlaams Gewest. De vestigingsplaats is niet relevant; uitvoering in Vlaanderen is beslissend.
• Aard opdrachtgevers: Professionele opdrachtgevers, hoofdaannemers en intermediaire aannemers met een rechtstreekse contractrelatie met de uitvoerder vallen onder de regeling. Opdrachtgevers‑natuurlijke personen vallen buiten het regime, behalve als de inspectie bewijst dat zij vooraf wisten van illegale tewerkstelling.
• Risicosectoren met zorgvuldigheidsplicht:
  • Bouwsector: werken in onroerende staat (incl. levering van stortklaar beton).
  • Schoonmaaksector
  • Vleessector: slachten, uitsnijden, vleesbereiding
  • Pakketbezorgers in opdracht van postdiensten

Drempelvrijstellingen:

• Bouw of schoonmaak: geen zorgvuldigheidsplicht wanneer:
  (i) de werken < €30.000 excl. btw bedragen én er geen onderaannemer is; of
  (ii) de werken < €5.000 excl. btw bedragen én er slechts één onderaannemer is.
• Pakketbezorgers: geen zorgvuldigheidsplicht wanneer de bezorger een tachograafplichtig voertuig gebruikt (pakketten tot max. 31,5 kg).

3. Uw verplichtingen in de praktijk

Schriftelijke verklaring (blijft verplicht)

U blijft vóór de start van de werken een ondertekende verklaring op eer vragen aan uw rechtstreekse (onder)aannemer dat geen illegaal verblijvende derdelanders worden/werden tewerkgesteld (werknemer of zelfstandige). Bewaar deze verklaring. (Modellen via sectororganisaties.)

Zorgvuldigheidsplicht (alleen bij rechtstreekse relatie in risicosectoren, behoudens vrijstelling)

Timing: vóór aanvang van de werken.

Doel: kunnen aantonen dat uw rechtstreekse (onder)aannemer geen illegaal verblijvende derdelanders inzet.

Acties:

Opvragen & ontvangen van:

• Identificatie- en contactgegevens van de rechtstreekse (onder)aannemer.
• Persoons-, verblijfs- en tewerkstellingsgegevens van de buitenlandse werknemers en/of buitenlandse zelfstandigen die hij inzet.

Te vragen documenten (selectie per situatie):

• Detachering uit EER/Zwitserland:
  Paspoort/reistitel, bewijs van geldig verblijf in zendland (min. 3 maanden), Limosa‑melding (behalve bij vrijstelling), A1‑verklaring of ontvangstbewijs van de aanvraag.
• Detachering van buiten EER/Zwitserland:
  Paspoort/reistitel, geldig verblijf in België/gecombineerde vergunning, toelating tot arbeid/gecombineerde vergunning (werknemers) of beroepskaart (zelfstandigen), Limosa (behoudens vrijstelling).
• Belgische tewerkstelling (geen detachering):
  Paspoort/reistitel, geldig verblijf/gecombineerde vergunning, toelating tot arbeid/gecombineerde vergunning of beroepskaart (zelfstandigen), en Dimona‑inschrijving (werknemers).

Voer een marginale toets uit: controleer op duidelijke vervalsing of ongeldigheid (geen diepgaande authenticiteitscontrole vereist).

Bewaar de documenten tot 5 jaar na het einde van de samenwerking (voor mogelijke controles).

Herinner de (onder)aannemer; blijven stukken ontbreken of duidelijk vervalst? Meld dit via het meldloket van de Vlaamse Sociale Inspectie.

4. Sancties bij niet-naleving

Strafrechtelijk: gevangenisstraf 6 maanden tot 3 jaar en/of geldboete €4.800 – €48.000 (per betrokken werknemer, met plafond van 100 × max‑boete).

Administratief: geldboete €2.400 – €24.000 (zelfde per‑werknemer‑vermenigvuldiging en plafond).

Ongeacht uw positie in de keten (rechtstreeks of onrechtstreeks): als de inspectie aantoont dat u vooraf wist van illegale tewerkstelling, kunt u toch aansprakelijk zijn, ook voor opdrachtgevers‑natuurlijke personen.

5. Checklist

Breng uw projecten in kaart: sector, aard van de werken, bestaan van onderaanneming, drempelvrijstellingen.

Integreer contractuele clausules: verplichte schriftelijke verklaring + documentlevering vóór start.

Vraag de vereiste documenten op (per tewerkstellingssituatie) en controleer marginaal.

Bewaar documenten 5 jaar en documenteer uw controles.

Meld ontbrekende/ongeldige stukken via het meldloket.

Train uw teams (inkoop/werfleiding/juridisch) en audit uw keten periodiek.

Vragen of behoefte aan modelclausules, verklaringsmodellen of een korte intake?

Contacteer Benoit Beele, Mathieu Malfait, Antoine Degryse of Amber Vandenbussche